Masterplan openbare verlichting

Verlichting op maat van de functie, niet op basis van gewoonte 

Openbare verlichting is belangrijk. Ze draagt bij aan verkeersveiligheid, leefbaarheid en het veiligheidsgevoel in onze gemeente. Tegelijk heeft niet elke plaats op elk moment van de nacht dezelfde behoefte aan verlichting. 

Daarom werkt Tessenderlo-Ham een Masterplan Openbare Verlichting uit. Het uitgangspunt is eenvoudig: we verlichten waar dat nodig en verantwoord is, en verminderen verlichting waar dat kan. 

Daarbij kijken we niet alleen naar waar vandaag verlichting staat, maar vooral naar de functie van een weg of plaats, het werkelijke gebruik, de verkeerssituatie en de ruimtelijke context. Ook energieverbruik, klimaat, biodiversiteit en de behoefte aan donkerte worden meegenomen. 

Niet elke straat heeft dezelfde functie 

Een belangrijke verbindingsweg heeft een andere functie dan een rustige woonstraat, een landelijke weg of een gebied waar natuur en donkerte belangrijk zijn. Daarom wordt het grondgebied van Tessenderlo-Ham ingedeeld in verschillende deelruimten. 

Aan elke deelruimte wordt een passend verlichtingsregime gekoppeld. Dat betekent dat de verlichting, afhankelijk van de functie en het gebruik van de omgeving, op bepaalde momenten kan worden gedimd of gedoofd. 

Dat betekent niet dat er zomaar overal verlichting verdwijnt. Waar verlichting vanuit verkeersveiligheid, de functie van de omgeving of andere objectieve redenen nodig is, blijft die behouden. Waar de nood aan verlichting 's nachts beperkt is, kan er wel gekozen worden voor een meer energiebesparend regime. 

Zo kan er bijvoorbeeld op bepaalde landelijke wegen meer nachtelijk worden gedoofd. Daar is het nachtelijke gebruik vaak beperkter en is het behoud van donkere ruimte bovendien belangrijker. 

Ook donkerte heeft een functie 

Kunstlicht is een belangrijk onderdeel van onze leefomgeving, maar ook donkerte heeft een functie. Onnodige verlichting kan lichthinder veroorzaken en heeft een invloed op de natuurlijke nacht. Vooral in en rond natuur- en groengebieden is het belangrijk om donkere zones zoveel mogelijk te behouden. 

Ook op vlak van energie en klimaat maakt een gerichte aanpak verschil. Dankzij moderne ledverlichting en slimme aansturing kunnen we verlichting beter afstemmen op het moment en de plaats waar ze nodig is. 

Wat betekent dit voor inwoners? 

We begrijpen dat veranderingen aan openbare verlichting soms vragen of bezorgdheden kunnen oproepen. Voor de ene inwoner kan een donkere straat bijvoorbeeld even wennen zijn, terwijl iemand anders net meer rust ervaart wanneer er minder licht is. 

Beide ervaringen kunnen waardevol zijn om mee te nemen, maar ze vormen op zichzelf geen reden om het beleid aan te passen. Openbare verlichting is een publieke voorziening en beslissingen daarover worden daarom genomen vanuit het algemeen maatschappelijk belang, niet vanuit één individuele voorkeur. 

Dat betekent dat we bij de evaluatie onder meer kijken naar objectieve gegevens over veiligheid, verkeerssituaties, gebruik, energieverbruik, meldingen en signalen van inwoners en de impact op donkerte en biodiversiteit. 

Jouw ervaring telt mee 

Na de invoering van het nieuwe verlichtingsregime wordt de werking na zes maanden geëvalueerd. Inwoners krijgen via onderstaande link de mogelijkheid om hun ervaringen en opmerkingen (al dan niet anoniem) door te geven. 

Ik geef mijn mening!

Die signalen worden verzameld en meegenomen in de evaluatie. Ze helpen ons om te zien waar zich in de praktijk mogelijke knelpunten voordoen of waar bijkomende aandacht nodig is. 

Bijsturen kan, maar gebeurt op basis van het geheel van de beschikbare informatie en objectieve gegevens. Een individuele voorkeur, bijvoorbeeld “ik vind het aangenamer als mijn straat verlicht is”, is op zichzelf onvoldoende om een beleidskeuze te wijzigen. We zoeken naar oplossingen die verantwoord zijn voor de omgeving én voor de gemeenschap als geheel. 

Geen verandering om de verandering 

Het Masterplan is geen algemene besparingsoperatie waarbij zoveel mogelijk verlichting moet verdwijnen. Het gaat om een doordachte en gebiedsgerichte aanpak: verlichting waar ze functioneel nodig is, minder verlichting waar dat verantwoord is en meer aandacht voor de specifieke functie van elke omgeving. 

De uitvoering gebeurt gefaseerd en rekening houdend met de technische mogelijkheden van de verlichtingstoestellen en de renovatieplanning. 

Na zes maanden maken we de balans op. Wat goed werkt, behouden we. Waar objectieve gegevens of praktijkervaring aantonen dat bijsturing nodig is, bekijken we wat aangepast kan worden. 

Zo wil Tessenderlo-Ham evolueren naar een openbare verlichting die veilig, energiezuinig, toekomstgericht en afgestemd op de omgeving is.